Elîriza Spahî Layîn

1-Ez û Tu Ez û tu dara baxekê Dişewtinî ji daxekê Bigir ji min suraxekê 2-Xef meke Ez û tu aşiqên berê Bixwîn dîsa li pencerê Tu carê xef nekî gerê 3-Hevalê min Guh dagirin, guh dagirin Dîsa dilê mi kul kirin Hevalê min kuda birin? 4-Ar Tu li ku yî? Li nav telê* Ez li ku me? Li nav belê Çi ar e kete nav kelê 5-Fetîr Nanê fetîr, nanê fetîr Bi hêstiran bûnî hevîr Li ser çîkan çûnî ji bîr 6-Nikam Çi jane sa dilê mi ra Ku bê te hal dikim vira Çima nikam bibêm, bira? 7-Tamil Rûnî, sa te derdidil kim Çavan ji hêstiran şil kim Belkum vê jana tamil kim 8-Derman Rê girê dan li ermanan Birîn çê bûn bi xermanan Xelko bibînin dermanan 9-Mala Sîseboza mîna sêvan Mîna gulan ken li lêvan Mala li min bûya mêvan 10-Xwîn Gullêk piçya li dengê bê Gulek vebû li sîngê çê Dîsa kanyek xwîn kete rê 11-Bi Dû Te Bi dû te ra hatim - çûme Ji pê ketim, ji cîn bûme Meger ji te dest dişûme? 12-Dûman Dûmanek hat daran dû kir Bê ji sermê cengel kû kir Dûman revî bê ra dû kir 13-Hişkesal Ji baxan tê, dîsa yar e Barek êzing kirye bar e Nam ji çi ye Dil bi dar e? 14-Çav Li Rê Mala dihatî vê mala Te ez didîm li vê hala Çav li rê ye va hevala 15-Hûr Didan hûra hûr dikene Ji ser çîyay dûr dikene Lêva hîvê, nûr dikene 16-Baran Li ser baxan barî baran Gul kenîn li şaxên daran Hêstir kete çavên yaran 17-Ar Dil, sa te ra li nav êr e Aşiq ji canê xwe têr e Carê bifkir, yar li jêr e 18-Heval Li paş wan dîfalên hesin Hevalên me hîn bêkes in Xelko, çima pê nahesin? 19-Selam Lê çûçikê nikil bi xwîn Sa hevalên dil bi birîn Selamekê ji me bigîn 20-Yar Yara min a bejin zirav Mîna çiryan dişewtin çav Ji derdê te ez bûme av 21-Haşa Rinda min a henî qaşa Li nav belê hal nexwaşa Ez te ji bîr kime? Haşa! 22-Dara Merxê Dara merxê li ser çîyekê Av daye min ji kanîyekê Kirme xewê mîna dîyekê 23-Teşî Janên te bi dil da meşîyan Hêstirên min nêm nêm reşîyan Ketme çerxê mîna teşîyan 24-Hesret Dûmanek hat ji çîyê dûr da Bi ser me ra girt ji jûr da Hesret dikşînim ji kûr da 25-Xelas Xelko çima xwe nas nakin? Sa meydanê xwe xas nakin? Xwe ji dest xwe, xelas nakin! 26-Wenda Malan bar kir rabûye toz Ji pê ra çûme poz bi poz Min wenda kir ew yara boz 27-Sîyaran Li ser çî berf û baran e Gurme gurma sîyaran e Dilê min li cem yaran e 28-Kuda Terî? Uskur zerî, uskur zerî Tifang li pîl, kuda terî? Xwedê bike zû vegerî... 29-Pîyan Ez li vir im, tu li çîyan Bi bîra te, ez bi gîyan Bi kenê te dibim pîyan 30-Wext e Ji ser çîyan dêxistinî Hînga ji hev êxistinî Wext e dîsa hulistinî 31-Vê Xelka Em xizanê vê xelka nî Dil û canê vê xelka nî Em zimanê vê xelka nî 32-Xelko Xelko hûn çîkên asmînin Şevên tarî dişewtînin Rê wenda bû, xwe bighînin 33-Gazê Xelko werin bi pêşwazê Ez bibarim gilê - gazê Çavê min hêstir dixwazê 34-Işqî Xelko ez li we işqî me Bi kenî we ez kenîme Hûn bigrîn, ez digrîme 35-Derman Birîn bi dil da xerman in Her birînek sed erman in Elo xelko! Hûn derman in 36-Guh Dagir Heval! Tu li min guh dagir; Li ser te bişewte agir Tu serê xwe bilind dagir 37-Cewr Gulek vebû li ser qewran Bejn kişîya çû nav ewran Vexemirî ji dest cewran 38-Hîvek Gulek vebû, dore tîkan Hîvek kenî li nav çîkan Şev işkênand dengê dîkan 39-Xizan Me xizanên çîya – banan Ar berdaye zivistanan Ji bîr mekin me xizanan 40-Camêr Heray dike tê ji jêr e Ture‏piştî tijî şêr e Her kî heye pir camêr e! 41-Qirr bûn Tê bîra te em pir bûnî? Wê salê ji hev birr bûnî Gur kete nav me, qirr bûnî! 42-Têr Xwarine Gep nakin bi zimanê xwe Kirne duşmen xizanê xwe Têr xwarine ji canê xwe 43-Sîya darê Biroş* li ser kurrê yarê Dilîze li sîya darê Şîr diçelqe li ser şarê 44-Kî Man? Li paş wan dîwarên sîman Hevalên me tî- birçî man Nizanim kî kuştin, kî man?! 45-Birîna min Birîna min mîna çalan Kûr bûye li bayê salan Ser nê girtin bi tu halan! 46-Kanî Kelî ji nav merxan, kanî Beydaxa hêşin hilanî Ghîşte colgê, li ser danî 47-Sade Min dil da te, min ê sade Kuştim vî derdê bêwade Qusse yaxê min bernade 48-Dilê Min Dilê min hate işkestin Emma xelas nabe xwestin Dilên mîna min, nawestin 49-Bêwestan Min dil danî li nav destan Lê dêxine hîn bêwestan; Dibê; heray kuştim mestan 50-Duşmen Duşmen kanê, duşmen kanê? Duşmen tune li meydanê Duşmenê me, em bi xwa nê 51-Çima Umreke sa xelkê yar î Ji birînên wan bi par î Çima ji kurmancan qar î? 52-Sa Wan Koç bi rê ket da ber zawan Xwe xemlandin keçk û lawan Xwedê can çî dagir sa wan 53-Mirim Birînên min derdên duh ne Mirim ji des janên kuhne Heray! Yarên min li ku ne? 54-Merxa Gir Merxa gir e ser çingê çê Sîngê hêşin da hember bê Zinaran ser bilind in pê 55-Merx û Kanî Merx û kanî nika yar in Bejnên hêşin sed hezar in Darên rabûne, serdar in 56-Hêz Çîya ji wî dil bi hêz e Kîvîyan sa wî ra rêz e Ew kurdê welat parêz e 57-Baxan Aliş bûye navê baxan Şevnêm bûye avê baxan Hêstir ketye çavê baxan 58-Mûzî Meytê xizîn ma sa dê ra Bûne mûzî sewa sê ra Derdê xwe bêjin sa kê ra? 59-Kê? Umrek bi ser me ra girtin Ken ji lêvên me hilgirtin Birînên me kê hêjmirtin? 60-Xewn Hêstirên min derdê kê ne? Xewnên min ê xizantyê ne Nêm nêm ji çavên min têne 61-Herd Hêsîr manî li vî herda Canê me xwar vê namerda Kî hal ke axir vê derda? 62-Tijî Tîkan Şev kişya û xef kir dîkan Ketnî rîya tijî tîkan Dengê xelkê ghîşte çîkan 63-Rind û Kûtî Tûmek anix, tûmek mere Rind û kûtî hatine çere Me ji dinyê nedî bere 64-Toz Hîvrohîn bû, colge boz bû Sîyare diçûn, rê bi toz bû Dil zivistan, dem temoz bû 65-Ji bîr Li hîlya te xwe difkirim Min nas nakî ez dimirim Kê ez ji bîra te birim?! 66-Çend Hêstir Mal hatin ji çîya merxê Dûr ketin ji dîya merxê Hêstir man li sîya merxê 67-Rîyan Çûnî çîyan ez û malan Hatin-çûna li nav salan Rîyan umrê me kir talan! 68-Nav Satê bigir wan çavê xwe Werîn bîrê dê-bavê xwe Çûn, sa me danîn navê xwe 69-Xo Ewravî hatine ser waran Dîsa li me barî baran Xo çilkî ji biskê daran 70-Nizme Nizmêk barî siba biharê Gul kenîn li şaxên darê Dilgerm kirim rozigarê 71-Erman Sendîfal û qûşe xerman Mal îsal jî man li german Çîya sa me bûye erman 72-Hîn Pa Ne Hezar meçît bi dûman e Darên merxê li nav xa* ne Rakev bira, ew hîn pa ne 73-Bavkalê Min Bavkalê min, bavkalê min Temaş dikir li halê min Digot: rabe hevalê min... 74-Refê Xelef Refê xelef, refê xelef Gul lê vebûn ji çar teref Keran xwarin kelef kelef! 75-Lahîn Tûfan rabû ji orta çî Tarî kir ji colgê ta çî Lahîn ma, pişta xwe da çî 76-Çîze Çîya sar bû girte çîzê Dê kete kwînd ji dû qîzê Gulyên* merxê li hemîzê 77-Bûk û Zava Rûniştine li bin tavê Ji zêw da tê dengê avê Xweş bi halê bûk û zavê 78-Cînar Li pîlên me barek ar e Li dilên me arek bar e Nizanim va çi cînar e? 79-Bi Xwe Qerra Elê keçka bi xwe qerra Te dilê min bir bi xwe ra Derdê te kuştim bi ser ra 80-Çav Li Rê Ez çîyekî berve bê me Sîseboza bin berfê me Sa biharê Çav li rê me 81-Ji Çavên Min Kelî ji bin kevran kanî Li dilê min qedem danî Ji çavên min ser hilanî 82-Jenê Li mahîna hêşin lêdenê Çav digîrî, lêv dikenê Durna* kurdan dibin jenê 83-Napirsn Dil bi jan e, çav bi hêrsin Mêr ji çavê reş ditirsn Carê derdê wê napirsn 84-Bêhejmar Gepên min û te hezar in Barê dilê me zinar in Birînên me bêhejmar in 85-Dil Bi Dar Van kanyana dil bi dar in Hêstir germ û hesret sar in Avdizan xwîna wan xwarin! 86-Ji Min Dûrî Ken şîrîna didan hûrî Fek xunçeya lêf bilûrî Hîvê, çima ji min dûrî? 87-Qefes Gava ku te bi bîr tîne Ar, dilê min dişewtîne Şûna şêran qefes nîne 88-Çavkanî Bejna bilindê nav navan Çavkanîya giştî avan Nûr dişurre ji nav çavan 89-Kel Rê, xwaribû li çî kokel Rêkoçê daye ber kotel Xo ji çingê çîyan çû kel 90-Kanî Kanî Av herikî kanî kanî Dengê kanîyan zaw hilanî Ax ku dîsa em tî manî! 91-Avzimk Avzimka pîre bin qatê Xicaw umreke jivra tê Nasekinin hêstir satê 92-Av Tîyan canê min hilanî Sa avê çûm; xanî xanî Kelî ji mala min kanî! 93-Yara Min Yara min a ser bi zîvê Gulyên te heft bost û nîvê Nê çavên te rewşa hîvê 94-Xwedêyar Deve anîn, malek bar be Yara min li ser sîyar be Tere, xwedê pêra yar be 95-Şah Xanim* Ava laynê ghîşte bûrî Ji ser bazdan bêlek hûrî Ka xanima dest bi çûrî? 96-Pest Di mal da ma ji qedpestî Karda duşmen bûye destî Behre nedya dilişkestî! 97-Nikam Di nav mal da xwe hêsîr kim Deryan li ser xwe zincîr kim Kînga kaynim te ji bîr kim? 98-Wenda Dûmanek hat, wenda bûnî Hey ketinî, hey rabûnî Dûman revî, em şa bûnî 99-Bêbexit Xwedêxwestî li ser textan Dest li ser sîng em bedbextan Şansa me nanî tu wextan 100-Bêxêr Ji ewqes genim û şalî Xapeynî bi mistek xwalî Me xêr nedî ji tu alî 101-Naçar Va rêkoça naçaran e Rîya me dûr ji waran e Bîne li dest cînaran e 102-Çav Li Pêş Jûnyên devedaran dêşin Zaw, me li hev diguvêşin Hîn jî çavên me li pêşin 103-Peryê Hate avê, bişû heryê Av daye min bi bêderyê Min ramîsa destên zeryê 104-Ar û Girr Li berxbirrê, li berxbirrê Zend hildabû dînedirrê Ez kuştim ji ar û girrê 105-Bêhn Te vedişêre dîya te Bêhna te tê ji rîya te Te nas dikim ji sîya te 106-Van Şê’rana Her şê’rek min sê xet name Sê jan û birînek sa me Ji bîr nabe birîna me! 107-Fîroze Yara min a sîsebozê Tu wenda bûy li nav tozê; Heray ji derdê fîrozê 108-Sa wê Malan bar kir, çûn merawê Ez mam li genim derawê Dilê min pir tenge sa wê 109-Ka Fîroze? Umreke li ser gulîlê Digrîn çavên berfendîlê Ka fîroze; gula îlê? 110-Lîstik Çi lîstik bû, malik malik Lêwik daye bin xwe falik Keçik dane mêrê kalik 111-Tûfan Tûfanek hat dinya tev da Ghîşte kela me ji şev da Giryanî em bi ser hev da 112-Dû Xwe kurqot kir paçesûrê Dû, kelî ji nav tendûrê Ro wenda bû li bin pûrê 113-Nalîzî Tu ku sa min pir azîzî Çima ranabî nalîzî? Meger dengê dil nabhîzî? 114-Dirrî Neke gulan ser bibirrî Carê te dî xwîn hilifirrî Li dawa te bûye dirrî! 115-Vê Bihara Vê bihara gul işkiftin Çav bi halê me hingiftin Bi hêstiran da perçiftin 116-Henî Duşmen bi wan lêvên genî Dîsa bi halê me kenî Rabe bira, jivra henî 117-Du Çav Yarek çû û du çav giryan Du ar dadan li bin biryan Xelko, bibînin wan çiryan 118-Dilê Aşiq Tu çav reş î, ez çav mêşin Li hember hev bûnî hêşin Dilên aşiq sa hev dêşin 119-Hesret Her çi dibêm gep hîn mane Hesret bi dil da xerman e Te ramîsim çi erman e 120-Sendîfalî Ji vî alya ta wî alî Ban dikime nabe halî Eman keçka sendîfalî! 121-Jêva Malan bar kir ji warê xwe Hêstir rîtin ser arê xwe Jêva nabînim yarê xwe? 122-Ocax Rûniştî li hember ocêx Nanê xwe daye ber ocêx Dil dikele li ser ocêx 123-Paşûr Runiştibû li paşûrê Hêstir dirît bêhedûrê Beref bibûn çîk li dûrê 124-Ka? Yara me çû, dil xwîn girya Kuda çû ew çav û birya? Rê tarîye ka ew çirya? 125-Xwîn Kirrîn Merxa hêşin hate birrîn Bêlek çûçik ji ser firrîn Xwîna cêngel hate kirrîn *Ji pirtûka “Sêdilop”ê, weşanê Madyarê, Sine - Kurdistan, 2020 *Şîrkûh Pehlewanî edîtorê helbestvanî ye, ji aliyê wî ve ji bo me hatine şandin.