Hilbijartina pirtûkekê ji bo lêkolînê yek ji qonaxên girîng ên karê zanistî ye. Pirtûk divê ne tenê li gorî mijarê, lê li gorî nivîskar, çavkaniyên bikaranîn, naverok û rêbaza lêkolînê jî were nirxandin. Di vê nivîsê de em ê li ser rêbazên hilbijartina pirtûkên lêkolînê rawestin.
Pirtûka Lêkolînê Çi Ye?
Pirtûka lêkolînê pirtûkek e ku mijarek bi rêbazeke rêkûpêk û li ser bingeha agahî û çavkaniyan vedikole. Ev pirtûk dikare li ser dîrok, civaknasî, ziman, edebiyat, ol, siyaseta civakî, erdnîgarî an jî qadên din ên zanistî be.
Di lêkolînê de her pirtûk ne heman nirxê heye. Ji ber vê yekê, hilbijartina çavkaniyên rast yek ji gavên bingehîn e.
1. Mijara Lêkolînê Zelal Bike
Berî ku tu pirtûkên lêkolînê bigerî, divê tu mijara xwe zelal bikî. Mijarekî giştî dikare gelek pirtûk derxe holê, lê mijarekî taybet dê lêgerîna te hêsantir bike.
Wekî nimûne, li şûna ku tu tenê “dîroka Kurdên” bigerî, dikarî mijarekî taybet hilbijêrî, wekî:
“Dîroka edebiyata Kurdî ya klasîk”
Bi vê awayî, tu dikarî çavkaniyên têkildartir bibînî.
2. Nivîskarê Nas Bike
Navê nivîskar yek ji tiştên herî girîng e ku divê di hilbijartina pirtûkê de were dîtin. Lêkolîn bike ka nivîskar di qada ku tu dixwazî lêkolîn bikî de xwedî çi tecrûbe û zanînê ye.
Divê tu li ser xwendin, berhemên berê û qadên pisporiya nivîskar agahî bigerî.
Ev nayê wê wateyê ku tenê akademîsyen dikare pirtûkeke baş binivîse; lê ji bo lêkolînên zanistî, pisporiya nivîskar dikare nîşaneyek girîng be.
3. Çavkaniyên Pirtûkê Kontrol Bike
Pirtûkeke lêkolînê divê xwe bispêre çavkaniyan. Di pirtûkê de li dawiyê navnîşa çavkaniyan, referans û notên binpêyê bigere.
Pirtûkek ku çavkaniyên wê zelal in, dikare ji bo lêkolîner hêsantir be. Lê divê hejmara çavkaniyan bi tenê wekî pîvana kalîteyê neyê hesibandin; girîng e ku çavkaniyên hatine bikaranîn têkildar û bawerbar bin.
4. Dema Weşanê Li Ber Çavan Bigire
Di hin qadên zanistî de, pirtûkên kevn hîn jî nirxeke mezin hene. Ji bo mînak, di dîrokê de berhemên kevn dikarin çavkaniyên bingehîn bin.
Lê di qadên wekî teknolojî, zanista civakî an jî hin mijarên siyasî û aborî de, agahiyên nû dikarin girîngtir bin.
Ji ber vê yekê, dema weşandina pirtûkê divê li gorî mijara lêkolînê were nirxandin.
5. Naveroka Pirtûkê Berî Kirînê Bixwîne
Heke gengaz be, berî ku tu pirtûkê bikirî an bixwînî, pêşgotin, naverok û beşên sereke yên wê bixwîne.
Bi vê awayî tu dikarî fam bikî ka pirtûk bi mijara te re rast digunce an na.
Hin caran navê pirtûkê dikare balkêş be, lê naveroka wê bi mijara lêkolîna te re têkildar nebê.
6. Çavkaniya Pirtûkê Li Ber Çavan Bigire
Pirtûk ji kîjan weşanxaneyê hatiye weşandin? Ma weşanxane di qada akademîk de tê nasîn? Ma pirtûk ji hêla zanîngehekê, sazîyekê an weşanxaneyeke pispor ve hatiye weşandin?
Ev pirs dikarin di nirxandina pirtûkê de alîkar bin.
Lê divê navê weşanxaneyê bi tenê wekî delîla kalîteyê neyê bikaranîn. Naverok, çavkaniyên pirtûkê û rêbaza lêkolînê hîn girîngtir in.
7. Pirtûkên Berawirdî Bixwîne
Di lêkolînekê de baş e ku tu tenê xwe bi yek pirtûkê ve girê nedî. Heke li ser mijarekê gelek pirtûk hene, wan bi hev re berawird bike.
Dikarî bibînî ku nivîskarên cuda li ser heman mijarê çi dibêjin, çavkaniyên wan çi ne û di kîjan xalên de hevdu piştgirî dikin an ji hev cuda dibin.
Ev rêbaz dikare alîkar be ku tu mijarê ji gelek aliyên cuda ve bibînî.
8. Rastî û Bawerbarî Kontrol Bike
Di serdema înternetê de agahî bi lez belav dibin. Ji ber vê yekê, her agahî ku di pirtûkekê de hatiye nivîsandin divê bê şert neyê qebûlkirin.
Di mijarên nîqaşê de, girîng e ku tu bibînî nivîskar agahiyên xwe li ser çi çavkaniyan ava kiriye û ka îdîayên wî çawa têne piştrastkirin.
Pirtûka Rast Çawa Hilbijêrim?
Berî hilbijartina pirtûkekê, dikarî van pirsan ji xwe bipirsî:
-
Mijara pirtûkê bi mijara lêkolîna min re têkildar e?
-
Nivîskar di vê qadê de xwedî pisporî ye?
-
Pirtûk li ser çavkaniyên zelal ava bûye?
-
Dema weşanê ji bo mijara min guncaw e?
-
Naveroka pirtûkê bi armanca lêkolîna min re hevaheng e?
-
Ma dikarim agahiyên girîng ên pirtûkê ji çavkaniyên din re jî kontrol bikim?
Heke bersiva van pirsan bi awayekî erênî be, pirtûk dikare bibe çavkaniyekî baş ji bo lêkolîna te.
Dawî
Hilbijartina pirtûkên lêkolînê pêdivî bi baldarî û rexneyekê heye. Navê pirtûkê an navê nivîskarê bi tenê têr nake ku em pirtûkekê wekî çavkaniyekî baş qebûl bikin.
Mijar, pisporiya nivîskar, çavkaniyên bikaranîn, rêbaza lêkolînê, dema weşanê û naveroka pirtûkê hemû divê bi hev re bên nirxandin.
Pirtûka baş ji bo lêkolînê ew e ku ne tenê bersiva pirsên te bide, lê di heman demê de çavkaniyên nû û pirsên nû jî ji bo te veke.