Ziman yek ji hêmanên herî girîng ên nasnameya kesane û civakî ye. Mirov bi zimanê xwe ne tenê fikir û hestên xwe vedibêje, lê bîranîn, çand û dîtina xwe ya li ser cîhanê jî digihîne nifşên din. Têkiliya navbera ziman û nasnameyê ji bo fêmkirina kes û civakê mijareke girîng e.
Ziman Çi Ye?
Ziman tenê komek peyv û rêziman nîne. Ew amûra herî bingehîn a mirovan e ji bo ragihandina fikir, hest û ezmûnan. Mirov bi zimanê xwe cîhanê dide nav û têkiliyên xwe bi derdorê re ava dike.
Her ziman di nav xwe de şopên dîrokê, çandê û jiyana civakê hilgir e. Peyvên ku em bikar tînin dikarin agahiyên li ser jiyana nifşên berê jî bidin me.
Nasname Çi Ye?
Nasname tenê bersiva pirsê “Ez kî me?” nîne. Nasname bi gelek hêmanan tê avakirin: ziman, çand, dîrok, malbat, cografya, bîranîn û têkiliyên civakî.
Nasnameya kesekî dikare di nav demê de biguhere. Mirov dikare di şert û derdorên cuda de hestên cuda yên nasnameyê bijî. Ji ber vê yekê, nasname tiştekî yekreng û neguherbar nîne.
Têkiliya Navbera Ziman û Nasnameyê
Ziman dikare beşek ji nasnameya mirovan be. Mirov dikare bi zimanê dayikê re hesteke taybet hebe, ji ber ku ew ziman gelek caran bi zarokatiyê, malbat û bîranînên kesane re girêdayî ye.
Dema ku mirovek bi zimanê ku di malê de fêr bûye diaxive, carinan ew tenê peyvan nabêje; ew hest, bîranîn û parçeyek ji jiyana xwe jî vediguhêze.
Ji ber vê yekê, ziman ji bo gelek kesan ji ragihandinê zêdetir wate dike.
Ziman û Bîranîn
Bîranîn û ziman bi hev re têkiliyek xurt hene. Gelek bîranîn bi peyv, deng û gotinên taybet ve tên parastin.
Gotinên dapîr û bapîran, çîrokên zaroktiyê, stran, gotinên pêşiyan û navên cih û kesan dikarin beşek ji bîranîna civakê biparêzin.
Heke zimanek ji nifşekî bo nifşekî din neyê veguhestin, bi winda bûna peyvan re dikare beşek ji van bîranînan jî kêm bibe.
Ziman û Çand
Ziman û çand ji hev cuda ne, lê têkiliyek xurt bi hev re hene. Di zimanê de awayê jiyana civakê, kevneşopî, bawerî û têgihiştinên wê tên dîtin.
Mînak, gelek peyvên ku bi xwezayê, malbatê, cotkarî, koçberî an jiyana civakî ve girêdayî ne dikarin nîşan bidin ku civakek di dîrokê de bi kîjan ezmûnan re rû bi rû maye.
Zimanê Dayikê
Têgeha zimanê dayikê ji bo gelek mirovan wateyeke taybet heye. Ev ziman pir caran zimanê ku zarok di salên pêşîn ên jiyana xwe de ji malbat û derdora xwe hîn dibe.
Zimanê dayikê dikare bibe zimanê hestên kûr, çîrokên malbatê û bîranînên zaroktiyê. Lê divê bê zanîn ku nasnameya mirovan dikare ji yek ziman û yek çandê zêdetir be. Mirov dikare bi çend ziman û çandên cuda re têkildar be.
Pirzimanî û Nasname
Di cîhana îro de pirzimanî tiştekî berbelav e. Gelek kes di malê de zimanekî, di dibistanê de zimanekî din û di jiyana kar û civakê de zimanekî din bikar tînin.
Pirzimanî dikare nasnameya mirovan dewlemendtir bike. Mirov dikare bi her zimanekî cîhanê ji aliyekî din ve bibîne û têgihiştina xwe ya li ser çand û civakê firehtir bike.
Parastina Ziman
Parastina ziman ne tenê parastina peyvan e. Ew parastina çîrok, stran, bîranîn, edebiyat û zanîna nifşên berê jî ye.
Ji bo ku ziman bijî, divê ew di jiyana rojane de bê bikaranîn. Xwendina pirtûkan, nivîsandina nivîsan, çêkirina berhemên hunerî û axaftina bi zimanê xwe dikarin di vê pêvajoyê de roleke girîng bilîzin.
Ziman û Nifşên Nû
Nifşên nû di parastin û guherandina zimanê de roleke girîng dilîzin. Teknolojî û medyaya civakî derfetên nû ji bo bikaranîna zimanan diafirînin.
Blog, podcast, nivîsên dîjîtal, muzîk û vîdyoyên bi zimanê Kurdî dikarin zimanê bigihînin cihên nû û bikarin pêwendiya nifşên ciwan bi zimanê xwe re xurtir bikin.
Dawî
Ziman û nasname du mijarên ku bi gelek awayan bi hev ve girêdayî ne. Ziman dikare bibe deriyek ji bo gihiştina bîranîn, çand û dîrokê; nasname jî dikare di nav têkiliyên mirovan, civakê û zimanê de were avakirin.
Parastina ziman ne tenê berpirsiyariya nifşên berê ye. Her nifş dikare bi nivîsandin, xwendin û axaftinê zimanê xwe zindî bihêle û ji bo nifşên li dû xwe mîrateyek dewlemend bihêle.
Ziman dengê me ye; nasname jî çîroka ku em bi vê dengê dibêjin e.